मळलेल्या वाटा सुखाच्या

मळलेल्या वाटा सुखाच्या
कितिक कितिकांसाठी.
नव्या बोचाणारया, खुपणारया,
वादळ वाऱ्यात पुसल्या जातात;
डुबतात परस्पर विरोधी रंगांत.
कुणी शोधावे भग्नावशेष पुसल्या वाटांवर;
कुणी नवे दरवाजे आपलेसे करण्या.
असे कितिक काळाच्या उदरात
पुसल्या जाणारया वाटांचे भान नसलेले;
रंगी बेरंगी विश्व पाहून बेहोश झालेले.
अंत:काळ त्यांच्या पावलांच्या
खुणा फडक्याने विस्मरणाच्या
पुसत सरकत आहे पाठोपाठ:
ओढ़ आहे महाद्वाराची स्वातंत्र्याच्या
जिथल्या मार्गाना नाहीत
लांबी रुंदीच्या मर्यादा,
नाहीत अस्तित्वाची बंधने --
नाही अहंतेचा संघर्ष.
* * *

(वड़ोदरा | १९६९)

~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.

चुकतात माझी गणिते केवळ

 घड्याळाचे  जागतिक महाभारत


लेखक: रेमीजीयस डिसोजा 

नेमेची सूर्योदय रोज पाहता
चुकुनच कधी येई ध्यानी
माझ्या विचारांच्या गतीहुनी
अफाट आहे धरतीची गती
नि
सूर्य रोजच्या रोज जागा बदलतो,
उगवायची वेळ बदलतो, ऋतु बदलतो,
कधी रात्र मोठी कधी दिवस,
वारयाची दिशा बदलतो;
नि
मी मात्र असतो जागच्या जागी
धावता धावता अधांतरी फिरत्या
प्रचंड चक्राच्या परिघावर वेगाने.
तरीही रोजच्या रोज सूर्य सांगे,
बा रेमी,
ही तुझी घड्याळाची टिक टिक
जळवेसारखी चिकटलेली तुला
आहे एक हुलकावणी देणारी
वादग्रस्त संकल्पना केवळ.
नि
कितीही आटापिटा केला तरी
चुकत नाही काळ; परी
लिहिलेली एक रेषेवर सरळ
चुकतात माझी गणिते केवळ
नेमेची.

~ ~ ~ ~ ~
© Remigius de Souza. All rights reserved.

मुक्ताफळें - ६

मुक्ताफळें हा ख़ास मराठी मौखिक साहित्याचा शब्दप्रयोग / प्रकार आहे. या ब्लॉग वरील मुक्ताफळांवर मालवणी पाणी व लाल मातीचा रंग चढवलेला पण काहीना दिसेल!

पुढची पाच मिनिटे वाट पहाण्यात कधीच निघून गेलेली आहेत!

क्रमश:
रेमीजीयस डिसोजा
~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.

मुक्ताफळें - २

मुक्ताफळें हा ख़ास मराठी मौखिक साहित्याचा शब्दप्रयोग / प्रकार आहे. या ब्लॉग वरील मुक्ताफळांवर मालवणी पाणी व लाल मातीचा रंग चढवलेला पण काहीना दिसेल!

आज सवड आहे पण वेळ नाही.
काल वेळ होता पण सवड नव्हती.

(यातला सूचित प्रश्न कसा सोडवणार!!)
क्रमश:
रेमीजीयस डिसोजा,
~~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.

काळ (पेट्रार्कन सुनीत)

ज्या
वाटांवरून
मी
गेलो;
काळ
यम /
समय
येतोय
मागे
मागे
माझ्या
पावलांच्या
खुणा
पुसत.

- - - - -
काही वर्षांपूर्वी लिहिलेली ही रचना, जिचे स्वरूप प्रार्थनात्मक होते ते बदलून अपरिहार्य वस्तूस्थितित्मक केले. कविता केवळ अभिव्यक्तिच असते असं काही नाही. ती "सेफ्टी वाल्वचं" पण काम करते.
केव्हातरी एक पेट्रीआर्कन सुनीत वाचनात आले आणि शब्दांचा खेळ खेळलों. आजच्या SMS च्या जमान्यात एकदम फिट्ट.



~~~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.

सृष्टीयोग

सृष्टीयोग
सृष्टीयोग म्हणजे निसर्गाचा - प्रकृतीचा - मार्ग, जो अनादी कालापासून अस्तित्वात आहे, अगदी सुसंस्कृत समाज अस्तित्वात यायच्या पूर्वीपासून.
सुसंस्कृत समाजानी अनेक योगांची उपासना केली, जसे ज्ञानयोग - विज्ञानयोग पासून ते कर्मयोग - भक्तीयोग ते हटयोग - तंत्रयोग इत्यादी.
वैदिक काळातील किंवा "एडनच्या बगीच्यातील" लोक कदाचित भरपूर फळे आणि मुबलक पाण्याने समृद्ध होते.
पण आम्ही मात्र कल्पनेने "सुजलाम् सुफलाम्" गात असतो पण कृतीत कमी पडतो.
आता इथेच सृष्टीयोगाची उपासना करण्याची - निसर्गाशी - प्रकृतीशी अंतर्बाह्य समन्वय साधण्याची घटका आलेली आहे. अस्तु.
(मूळ इंग्रजीचे स्वैर भाषांतर )
-----------


"Srishtiyoga" -- Way of Nature – is an ancient unwritten law long before the birth of civilizatio. Civilizations have been following a number of Yoga practices, from Jnan Yoga – Vijnan Yog to Karma Yoga – Bhakti Yoga to Hatha Yoga – Tantra Yoga. People in the Vedic times or in the ‘Garden of Eden’ were perhaps blessed with plentiful of water and fruits. It is only our wishful thinking that we sing “Sujalam, Sufalam” - abundant water, abundant fruits – that falls short of action. It is time now for ‘Srishtiyoga’ – Communion with Nature.


~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.

अशरिरीणी आदिशक्ति

अशरिरीणी आदिशक्ति

अशरिरीणी आदिशक्ति
भितिदायक भव्यहि
कोटिकोटींच्या विशाल दु:खात
कोंडून आहे तिचा थयथयाट
त्यांचे सुस्कारे अग्नीची
कारंजी बनतील.
-----
स्थळ - बडोदे
सन - १९६९

~~~~~
© Remigius de Souza। All rights reserved.

नर्मदा, गुरुडेश्वर

नर्मदा, गरुडेश्वर

पाण्याची धार कापते

काळ्याकभिन्न पुरातन पथ्थराना.

~~~~~

© Remigius de Souza. All rights reserved.

अन्न परम ब्रम्हः

अन्न परम ब्रम्हः

अन्न परम ब्रम्ह: म्हणे --
भांग प्यायली होती तेव्हा.
अन्न घशाखाली विष हौउन उतरते.
बाजार आहे अन्नाचा
विक्रय आहे शरीराचा
सिनेमा थेटरात मनाचाही

आम्ही हलाहल पचवले
नशा नाही कामी येत
आम्ही विषवृक्ष -

मुखावट्या आड़ कंठ आहे
काळा ठिक्कर जळणारा
तडफडणारा
आशा निराशेच्या जाळ्यात
गुरफटून टाकणारी चाहूल
मरणाची दाबून आम्ही ठेवतो.
---
स्थळ: बडोदे
तारीख: ३१-३-१९६९

~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.

लागेबांधे

लागेबांधे

काही वर्षापूर्वी लिहिलेल्या या दोन कविता: "आई" आणि "बाप माझा" पुन्हा वाचल्यावर वाटले त्या अजूनही कालबाह्य झालेल्या नाहीत। आज समाजाच्या वेगवेगळ्या थरातून वैयक्तिक आणि सामाजिक मुल्ये मात्र झपाट्याने उलटीपालटी होत आहेत, तशाच व्यक्ति आणि समष्टि यांच्या भूमिका पण।

तरीही ती म्हण आजही लागू आहे असे मला व्यक्तिश: वाटते। बाक़ीचे सर्व काळ (समय आणि मरण या दोनही अर्थाने) ठरवणार।

~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.