Showing posts with label पावसाचे गाणे. Show all posts
Showing posts with label पावसाचे गाणे. Show all posts
June 07, 2010
August 31, 2009
वळवाचा पाऊस (पावसाचे गाणे)
वळवाचा पाऊस येई वाजत गाजत --
विजांचा लखलखाट, ढगांचा गडगडाट,
कधी पाऊस , ऊन कधी, सप्तरंगी इंद्रधनू कधी
मुलेबाळे मस्त होती घरकुलांच्या गच्चीवरती
महानगरीँ जाती पावसाळे होऊनी पळें
शेवटच्या टप्प्यावरी पाऊस वळवाचा परी
आणितसे अमोल लेणे साळीच्या पिकाचे
विधिलिखित असें विद्रोही कवितेचे
(जन्म-मरणाच्या चक्रात अरे ऽ मी गुंते )
* * *
टीप १: शेवटच्या ओळीतील "अरे ऽ मी " हा शब्दश्लेष आहे.
(१) यातील "मी" म्हणजे मीपण / अंहकार;
(२) "मी" हा लेखक असेल किंवा वाचक;
(३) "अरे ऽ मी " हा मध्यम पद-लोपी समास पण होतो: मी मालवणला माझ्या जन्मगावी प्राथमिक शाळेत शिकत होतो. वर्गात एकदा मास्तर बोलले, "अरे ऽ मी काय बोलतोय ऐकलस का?" सर्वानी वर पाहिले. पण मास्तर माझ्या नजरेला नजर भिडवून म्हणाले, "होय, मी तुलाच विचारतोय..." झाले. वारयासाराखे "अरे ऽ मी " नाव गावभर पसरले. मास्तरानी "अरे रेमी" तील एक "रे" गाळला होता.
टीप २: पहा "इंद्रधनुष्ये" (इंग्रजी)
रेमीजीयस डिसोजा
मुंबई
२७-०८-२००९
~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.

विजांचा लखलखाट, ढगांचा गडगडाट,
कधी पाऊस , ऊन कधी, सप्तरंगी इंद्रधनू कधी
मुलेबाळे मस्त होती घरकुलांच्या गच्चीवरती
महानगरीँ जाती पावसाळे होऊनी पळें
शेवटच्या टप्प्यावरी पाऊस वळवाचा परी
आणितसे अमोल लेणे साळीच्या पिकाचे
विधिलिखित असें विद्रोही कवितेचे
(जन्म-मरणाच्या चक्रात अरे ऽ मी गुंते )
* * *
टीप १: शेवटच्या ओळीतील "अरे ऽ मी " हा शब्दश्लेष आहे.
(१) यातील "मी" म्हणजे मीपण / अंहकार;
(२) "मी" हा लेखक असेल किंवा वाचक;
(३) "अरे ऽ मी " हा मध्यम पद-लोपी समास पण होतो: मी मालवणला माझ्या जन्मगावी प्राथमिक शाळेत शिकत होतो. वर्गात एकदा मास्तर बोलले, "अरे ऽ मी काय बोलतोय ऐकलस का?" सर्वानी वर पाहिले. पण मास्तर माझ्या नजरेला नजर भिडवून म्हणाले, "होय, मी तुलाच विचारतोय..." झाले. वारयासाराखे "अरे ऽ मी " नाव गावभर पसरले. मास्तरानी "अरे रेमी" तील एक "रे" गाळला होता.
टीप २: पहा "इंद्रधनुष्ये" (इंग्रजी)
रेमीजीयस डिसोजा
मुंबई
२७-०८-२००९
~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.
August 15, 2009
मेघमल्हार -५
मेघमल्हार -५
(पांढरे ढग हे राजकारणी लोकांसाराखे असतात.)
------
सुशिक्षित उच्चभ्रू वर्गाला वाटते शेतकरी फक्त चार महीने काम करतात आणि उरले वर्षभर आळसात घालवतात. अमर्त्य सेन सारखे तज्ञ पण याला अपवाद नाहित. मग सरकार अंमलदार लोकांचे काय सांगणार?
निसर्ग आणि नैसर्गिक आपत्तिंपेक्षा सरकार आणि अंमलदार, बाजार आणि औद्योगिक समाज हे त्यांच्या सुधारणा व प्रगतीच्या प्राथामिकतेच्या उलट धोरणामुळे शेतकरी समाजाच्या यातनाना खरे कारणीभूत आहेत.
(मूळ इंग्रजीचे भाषांतर: पहा दुवा )
~~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.

पांढरा ढग पांघरे
आकर्षक रंग --
कोरडा
(पांढरे ढग हे राजकारणी लोकांसाराखे असतात.)
------
सुशिक्षित उच्चभ्रू वर्गाला वाटते शेतकरी फक्त चार महीने काम करतात आणि उरले वर्षभर आळसात घालवतात. अमर्त्य सेन सारखे तज्ञ पण याला अपवाद नाहित. मग सरकार अंमलदार लोकांचे काय सांगणार?
निसर्ग आणि नैसर्गिक आपत्तिंपेक्षा सरकार आणि अंमलदार, बाजार आणि औद्योगिक समाज हे त्यांच्या सुधारणा व प्रगतीच्या प्राथामिकतेच्या उलट धोरणामुळे शेतकरी समाजाच्या यातनाना खरे कारणीभूत आहेत.
(मूळ इंग्रजीचे भाषांतर: पहा दुवा )
~~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.
August 12, 2009
मेघमल्हार-४
शेतकरयाच्या यातना आणि उल्हास
(मूळ इंग्रजी कवितेचे भाषांतर| पहा दुवा)
पारंपारिक मृदा शिल्पी वर्षानुवर्षे गणपती - दुर्गा यांच्या मूर्ती तयार करतात. त्याना माहित असते त्यांचे विसर्जन होणार. तरीही ते भाविकपणे न कंटाळता आपले काम करतात. शेतकरी पण अशाच श्रद्देने आपले काम करतो. यास्तव त्याच्या श्रमास "कारागिरी" "कलेचा" (vocation) दर्जा प्राप्त होतो. त्याच्या या कर्मात "ध्यान" असते म्हणून ते "आध्यात्मिक" पण असते.
टीप: शेतकरयांपासून बरेच काही शिकण्यारखे आहे. उदा: माझे इंग्रजी पोस्ट पहा, "Watering rhe farms: Learning from the people".
क्रमश:
~~~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.

पावसाच्या येती सरी
पुनर्युवीत करिती ज्योती
वनराईच्या सदोदीत
झरे पाझरती खोलवरी
तृप्त होती बाळे तान्ही
धरतरीच्या अंगावरी
(मूळ इंग्रजी कवितेचे भाषांतर| पहा दुवा)
पारंपारिक मृदा शिल्पी वर्षानुवर्षे गणपती - दुर्गा यांच्या मूर्ती तयार करतात. त्याना माहित असते त्यांचे विसर्जन होणार. तरीही ते भाविकपणे न कंटाळता आपले काम करतात. शेतकरी पण अशाच श्रद्देने आपले काम करतो. यास्तव त्याच्या श्रमास "कारागिरी" "कलेचा" (vocation) दर्जा प्राप्त होतो. त्याच्या या कर्मात "ध्यान" असते म्हणून ते "आध्यात्मिक" पण असते.
टीप: शेतकरयांपासून बरेच काही शिकण्यारखे आहे. उदा: माझे इंग्रजी पोस्ट पहा, "Watering rhe farms: Learning from the people".
क्रमश:
~~~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.
August 10, 2009
मेघमल्हार -३: शेताकरयाच्या यातना आणि उल्हास
बी बियाण्यांची पेरी
हुकलेल्या सरी
थेंब थेंब ठिबके झरी
कृष्ण पक्षीं चंद्रकोर
आशा अधांतरी
सरकणारया मेघांवर
(मूळ इंग्रजीचे भाषांतर : लेखन - १९९९-२०००)
शेतकरी केवळ कलावंतच असतात असे नाही, तर नियोजनकार पण असतात. पण नगर नियोजनकारासाराखे नव्हेत, जे बुलडोझर लावून जमीन व तलाव सपाट करतात व जमीनीचे तुकडे पाडतात, शहरें वसवण्यासाठी. शेताकरयाचे नियोजन उंच-सखल जमिनीचा उपयोग पाण्याच्या व जमिनीच्या व्यवस्थनापनासाठी व संधारणासाठी वापरले जाते.
शेतकरी व्यवस्थापन तज्ञ पण असतात। ते जमीन, पाणी, बियाणे, तणे, चारा-वैरण, खते, अवजारे, साठवणी, नेआण, आणि इतर संलग्न अन्न-धान्ये व जनावरांचे पालन इत्यादींचे व्यवस्थापन करतात.
आणि तेवढेच अगत्याचे, ते सतत शेतीच्या दरेक क्षेत्रात संधारण, दुरुस्ती, पारख, सुधारणा, आणि धोरण आखणी करीत असतात. हे सर्व त्याना उपलब्ध साधन सामग्रीतून ते करतात.
शेतकरी कदाचित निरक्षर असले तरी "अशिक्षित" नसतात, जसे काही उच्चभ्रू मंडळीचा समज असतो.
~~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.
August 05, 2009
मेघमल्हार- २
येरे येरे पावसा! शेताकरयाच्या यातना आणि उल्हास
काळा मेघ ओथंबलेलाकरी उपड्या सरी --
पुनरूत्थान
(लेखन: १९९९-२००० | मूळ इंग्रजी कवितेचे भाषांतर | पहा दुवा )
शेतकरयांची कला वास्तवाच्या क्षेत्रात घडते. चित्रकला, छ्यायाचित्रण, शब्द इत्यादि प्रमाणे ती "मायावी वास्तव" निर्माण करीत नसते. शेतकरी लहान किंवा मोठ्या जमिनीच्या कैनवास वर निसर्गाचे रंग - पृथ्वी, आप, तेज, वायु आणि आकाश - घेऊन चित्र रंगवातो; तेहि जाणीवपूर्वक, त्यामुळे त्याला ध्यानाची जोड़ असते. तो कधीही वाचाळपणा करीत नसतो.
शेतकरी त्याच्या शेताच्या कानाकोपरयाशी पूर्ण परिचीत असतो, तसेच सर्व वनस्पतींच्या आरोग्याशी पण.क्रमश:
~~~~~~
August 03, 2009
मेघमल्हार -१
येरे येरे पावसा! शेताकरयाच्या यातना आणि उल्हास
(मूळ इंग्रजीचे "Rain! Rain! Come again-1" चे भाषांतर)
-----
शेतकरी कलावंत असतात यावर फारच थोड्या लोकांचा विश्वास बसेल. सर्व प्रकारच्या रोजगार, व्यवसाय आणि कारागिरी (occupations, professions and vocations) यात शेतकरयांची कला अत्यंत धोक्याची असते याची अनेकाना माहिती पण नसेल.
क्रमश:
~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.

ढग भारावलेला
काळाभोर जडावलेला
भरकटे पुढे ---
अव्हेरलेली भुई
(मूळ इंग्रजीचे "Rain! Rain! Come again-1" चे भाषांतर)
-----
शेतकरी कलावंत असतात यावर फारच थोड्या लोकांचा विश्वास बसेल. सर्व प्रकारच्या रोजगार, व्यवसाय आणि कारागिरी (occupations, professions and vocations) यात शेतकरयांची कला अत्यंत धोक्याची असते याची अनेकाना माहिती पण नसेल.
क्रमश:
~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.
पाणीच पाणी चोहिकडे (पावसाचे गाणे)
पाणीच पाणी चोहिकडे
पाणी, पाणी, पाणीच पाणी चोहीकडे ---
लोकसभेत, कागदावरी, रुपेरी पडद्यावरी,
संगणकाच्या पटावरी, टीवी च्या पडद्यावरी...
परी पोसण्यासी थेंबही ना मिळे.
मरूभूमीत जेथे वालुका राशी तेथे
आत्मा जगे हवेतल्या ओलाव्यावरी
इथे परी मृगजळा मागे मन धावे चोहीकडे.
ध्रुव प्रदेशीच्या संधिप्रकाशी
डोंलफिन करिती मनमौज जिथे,
अन उबदार इगलू पहाटेच्या प्रतिक्षेत.
माझ्या सह्याद्रीच्या वनात, लोपणारया
तुझिया सत्तेखाली, पर्जन्य येई धो धो अन धावे
आषिश देत समस्ताना वाटेवरी.
परी तुझ्या नागरी अरण्यात तो बंदिवान
तुझ्या संकेतात, सुटका त्याची नळातून,
अन् सीलबंद बाटल्यांत ज्या मला न परवडे.
मज नाकळे ते अरण्य मजसी कसे हातळे,
मी, माझी संस्कृति, माझी नाती ---
नम्र तृणे, देवादिकापासून ते प्राण-वायू;
* * * * *
माझ्या मूळ इंग्रजी "Water,Water everywhere" या कवितेचे भाषांतर. पहा दुवा
~~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.

पाणी, पाणी, पाणीच पाणी चोहीकडे ---
लोकसभेत, कागदावरी, रुपेरी पडद्यावरी,
संगणकाच्या पटावरी, टीवी च्या पडद्यावरी...
परी पोसण्यासी थेंबही ना मिळे.
मरूभूमीत जेथे वालुका राशी तेथे
आत्मा जगे हवेतल्या ओलाव्यावरी
इथे परी मृगजळा मागे मन धावे चोहीकडे.
ध्रुव प्रदेशीच्या संधिप्रकाशी
डोंलफिन करिती मनमौज जिथे,
अन उबदार इगलू पहाटेच्या प्रतिक्षेत.
माझ्या सह्याद्रीच्या वनात, लोपणारया
तुझिया सत्तेखाली, पर्जन्य येई धो धो अन धावे
आषिश देत समस्ताना वाटेवरी.
परी तुझ्या नागरी अरण्यात तो बंदिवान
तुझ्या संकेतात, सुटका त्याची नळातून,
अन् सीलबंद बाटल्यांत ज्या मला न परवडे.
मज नाकळे ते अरण्य मजसी कसे हातळे,
मी, माझी संस्कृति, माझी नाती ---
नम्र तृणे, देवादिकापासून ते प्राण-वायू;
त्याच्या विराट अवसीमीय मौनाने?
नाही जाणिले त्याने "प्रेम" आणिक एक
नाव असे पाण्याचे जयात अभिन्न "अग्नि".
नाही जाणिले त्याने "प्रेम" आणिक एक
नाव असे पाण्याचे जयात अभिन्न "अग्नि".
* * * * *
माझ्या मूळ इंग्रजी "Water,Water everywhere" या कवितेचे भाषांतर. पहा दुवा
~~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.
Labels:
कविता,
जळ-जमीन-जीव,
पर्यावरण,
पावसाचे गाणे,
मुंबई
July 31, 2009
वर्षेच्या आगमनासवे येती...(Rain Song)
वर्षेच्या आगमनासवे येती...
वर्षेच्या आगमनासवे येई मोराचा केकारवपहिल्या सरी घेऊन येती मातीचा सुवास
पावसाच्या सरी घेऊन येती आशा अन् ओढ़
घराची वसलेले फार दूरच्या डोंगरांत
जेथे पश्चिमेची शीतळ मऊ मोरपिशी
झुळुक आणते दिलासा: वेळ ही पुनरुत्थानाची.
* * *
(मूळ इंग्रजी "With monsoon comes " या माझ्या कवितेचे भाषांतर: इंग्रजी कविता वाचल्यास लक्षात येईल त्यावर मराठीची छाप आहे. ती छाप जवळ जवळ सर्वच इंग्रजी लेखनावर आहे. वाटल्यास तिला रेमीची "इंग्रजी बोली' म्हटले तरी चालेल.)
~~~~~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.

वर्षेच्या आगमनासवे येई मोराचा केकारवपहिल्या सरी घेऊन येती मातीचा सुवास
पावसाच्या सरी घेऊन येती आशा अन् ओढ़
घराची वसलेले फार दूरच्या डोंगरांत
जेथे पश्चिमेची शीतळ मऊ मोरपिशी
झुळुक आणते दिलासा: वेळ ही पुनरुत्थानाची.
* * *
(मूळ इंग्रजी "With monsoon comes " या माझ्या कवितेचे भाषांतर: इंग्रजी कविता वाचल्यास लक्षात येईल त्यावर मराठीची छाप आहे. ती छाप जवळ जवळ सर्वच इंग्रजी लेखनावर आहे. वाटल्यास तिला रेमीची "इंग्रजी बोली' म्हटले तरी चालेल.)
~~~~~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.
July 28, 2009
सोहळा करू! वर्षा ऋतु आता!
सोहळा करू! वर्षा ऋतु आता!
सोहळा करू! वर्षा ऋतु आता!
सुप्त असलेली बीजे अंकुरली आता
करपलेल्या मातीतून
लांबवर केलेल्या प्रतीक्षे उपरांत.
असे कदाचित हा सुमुहुर्त आता
बी-बियाणे पेरायला - सांभाळाया
येते जे सैपाकाघरातल्या कच्ररयातून
संधी त्यां देऊ रुजण्याची परतून
चिमुटभर मातीत
टमरेलात ठेवलेल्या बारीच्या उंबारयावर;
व्हायला आम्ही निमित्तमात्र घडीभर
साफ करायला हवा प्रदूषित
बोल-बोल-बोल अखंड करून;
मुक्त व्हायला घडीभर
मायावी वास्तवतेच्या दुनियेतून,
जोडू आम्हासी अदृश्य जमातींशी
त्या चिमुटभर सजीव मातीतील घडीभर
साधावया संपर्क साक्षात
जाणीवपूर्वक घडीभर
पंचामहाभूतांशी, जीवनाशी.
* * *
(लेखकाच्या "Rejoice! It's Monsoon" या मूळ इंग्रजीचे भाषांतर)
~~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.

सोहळा करू! वर्षा ऋतु आता!
सुप्त असलेली बीजे अंकुरली आता
करपलेल्या मातीतून
लांबवर केलेल्या प्रतीक्षे उपरांत.
असे कदाचित हा सुमुहुर्त आता
बी-बियाणे पेरायला - सांभाळाया
येते जे सैपाकाघरातल्या कच्ररयातून
संधी त्यां देऊ रुजण्याची परतून
चिमुटभर मातीत
टमरेलात ठेवलेल्या बारीच्या उंबारयावर;
व्हायला आम्ही निमित्तमात्र घडीभर
साफ करायला हवा प्रदूषित
बोल-बोल-बोल अखंड करून;
मुक्त व्हायला घडीभर
मायावी वास्तवतेच्या दुनियेतून,
जोडू आम्हासी अदृश्य जमातींशी
त्या चिमुटभर सजीव मातीतील घडीभर
साधावया संपर्क साक्षात
जाणीवपूर्वक घडीभर
पंचामहाभूतांशी, जीवनाशी.
* * *
(लेखकाच्या "Rejoice! It's Monsoon" या मूळ इंग्रजीचे भाषांतर)
~~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.
Labels:
जळ-जमीन-जीव,
पर्यावरण,
पावसाचे गाणे,
शेतकरी
July 17, 2009
भातशेती

भातशेती
भादरव्याची सरगंध आणतेहिरवट पिवळा
(१२-९-१९८५)
गो. नी. दांडेकरानी लिहिलेली गोष्ट वाचली होती. त्यात कथेच्या नायकाला एक साधू मातीचा सुगंध पकडलेल्या अत्तराची कुपी देतो. पहिल्या पावसाच्या सरीनंतर येणारा मातीचा सुगंध अनुभवलाय. भाताचा सुगंध अत्तरात पकडलेला कधी ऐकला नाही. पण अनुभवलाय मात्र खूप, भाताच्या शेतात. ज्याना हा हवा असेल त्यानी जवळपासच्या शेतात भाताला फुलोरा येतो तेव्हा जरूर जावे.
~~~~~~~~
© Remigius de Souza. All rights reserved.
Labels:
धरतरी,
पावसाचे गाणे,
हायकू
June 07, 2009
Subscribe to:
Posts (Atom)